Net zoals andere websites maken ook wij gebruik van cookies (en daarmee vergelijkbare technieken) om het bezoek van onze website voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken. Bovendien kunnen wij en derde partijen hiermee eventueel advertenties aanpassen aan jouw interesses en kun je informatie delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

 
 

Eén Holleeder is geen Holleeder

"Mijn broer is een psychopaat. Maar ik ben ook een psychopaat. Alleen doe ik er minder erge dingen mee." Deze uitspraak, waarmee Astrid Holleeder zichzelf karakteriseerde tijdens het proces tegen haar broer Willem, getuigt van een bewonderenswaardige zelfkennis.

Als cyberneticus vind ik het interessant dat Astrid Holleeder met deze woorden de focus verlegt van het individu Willem Holleeder naar het gezin Holleeder, van die ene ontspoorde man naar het omvattende systeem waarin hij is opgegroeid. Ik moest denken aan het onderzoek dat Gregory Bateson, een van de beroemdere kopstukken uit de cybernetica, al in de jaren vijftig van de vorige eeuw uitvoerde naar de oorzaken van schizofrenie. Bateson liet zien dat schizofrenen in de regel opgroeien in gezinnen waarin bepaalde ziekmakende communicatiepatronen zich telkens weer herhalen. De schizofreen-in-wording wordt keer op keer geconfronteerd met een paradoxale, impliciete boodschap: "Ik hou van je / Ik hou niet van je", waarbij hij of zij terechtgewezen wordt, ongeacht de reactie op die impliciete boodschap. (Lees het boek "Steps to an Ecology of Mind" van Gregory Bateson als je hier meer over wilt weten.)

We zijn het niet zo gewend om zaken vanuit een groter perspectief te bekijken. Geconfronteerd met een probleem is onze eerste neiging juist om het onderwerp in kleinere stukjes te knippen om vervolgens elk onderdeel apart aan een analyse te onderwerpen. Maar Willem Holleeder laat zich niet alleen verklaren op basis van een aangeboren aanleg. Die aanleg is bij Astrid Holleeder naar eigen zeggen niet zo heel veel anders. Een analyse van het omvattende systeem, van het totaal, kan vaak tot verrassende, aanvullende inzichten leiden. En zeker niet alleen in gezinnen.

Laten we bijvoorbeeld in de week van de gemeenteraadsverkiezingen ook eens kijken naar de systeemeigenschappen van het politieke strijdtoneel. Om te beginnen is het politieke debat meer "toneel" dan "strijd": er is een groot verschil tussen iemand fel bekritiseren en iemand met een zwaard doorboren. En dat vanzelfsprekende feit maakt dat er een vreemd soort afhankelijkheid kan ontstaan tussen politieke tegenstanders. Als Pechtold zich bijvoorbeeld boos maakt over de PVV, dan komt Wilders daardoor niet zwakker te staan. Integendeel. Pechtold herbevestigt op zo'n moment in de media niet alleen zijn eigen positie, maar ook die van Wilders.

Hoe vreemd het ook klinkt, er is echt vaak maar weinig verschil tussen het bestrijden en ondersteunen van je politieke tegenstanders. En zo bezien is het dan ook nog niet zo eenvoudig om je opponenten effectief te lijf te gaan. Voor een niet-empatische psychopaat als Willem Holleeder is er geen probleem: die grijpt gewoon naar geweld. Gezondere mensen raad ik aan om af en toe uit te zoomen naar een breder perspectief: mijn ervaring leert me dat daar antwoorden gevonden kunnen worden.

In de systemen die ons omringen zitten voldoende patronen die het waard zijn om doorbroken te worden. Het liefst nog voordat we er massaal ziek van worden.

 
Copyright © 2019
Website laten maken door Modual | Open cookie voorkeuren