Net zoals andere websites maken ook wij gebruik van cookies (en daarmee vergelijkbare technieken) om het bezoek van onze website voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken. Bovendien kunnen wij en derde partijen hiermee eventueel advertenties aanpassen aan jouw interesses en kun je informatie delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

 
 

Een beetje nederigheid kan geen kwaad

Mijn vrouw komt uit Indonesië. En ze is katholiek. Dus met Pasen zat ik met haar in de kerk. Omdat de preek voor het grootste deel in het Indonesisch werd uitgesproken, liet ik mijn gedachten de vrije loop. En natuurlijk dacht ik na over cybernetica. Over cybernetica en over geloof.

Hoewel ik zelf atheïst ben, zie ik een overeenkomst tussen de manier waarop gelovigen en ikzelf in het leven staan. Als je oprecht in God gelooft, dan aanvaard je het bestaan van een opperwezen dat machtiger is dan jijzelf. Je aanvaardt dat je je leven, in ieder geval voor een deel, niet in eigen hand hebt. Een deel van je lot ligt in de handen van een hogere macht.

Zelf geloof ik in wetenschap. Ik geloof dat de wetenschappelijke methode misschien wel de belangrijkste uitvinding van de mens is. Het is een manier waarmee de kennis van de gehele mensheid stap voor stap toeneemt. De wetenschap geeft ons niet de waarheid, maar wel “de beste waarheid tot nog toe”. En dat heeft ons met name de afgelopen twee eeuwen ongekende welvaart gebracht.

Als wetenschapper geloof ik ook in natuurwetten. En net als God zijn natuurwetten een hogere macht. Sommige van die natuurwetten zijn zo alledaags dat we er niet eens over nadenken: jij verwacht bijvoorbeeld niet dat een appel omhoog in je hand “valt” als je je hand boven de fruitschaal houdt. Andere natuurwetten zijn echter onzichtbaarder en gaan zelfs in veel gevallen tegen ons “gezonde” verstand in. Maar ook onzichtbare natuurwetten zijn bepalend voor je lot, of je er nu in gelooft of niet.

De geschiedenis van de wetenschap zit vol met ontdekkingen die onze eigen nietigheid benadrukken. We hebben moeten aanvaarden dat de aarde niet het middelpunt van het heelal is, evenmin als de zon. We hebben moeten aanvaarden dat ons DNA voor 98% gelijk is aan dat van een chimpansee. En als we Richard Dawkins moeten geloven zijn we de slaven van onze selfish genes. De cybernetica voegt daar nog wat ontluisterende inzichten aan toe en onze cultuur verzet zich daar net zo hard tegen als de kerk ooit Galileo in toom probeerde te houden.

Wel eens gehoord van entropie? Of van autopoiese? Vrijwel niemand zal daar volmondig ja op zeggen en toch zijn dit essentiële begrippen om de werking van onze organisaties en samenleving beter te begrijpen en te sturen. Maar ons gebrek aan nederigheid staat de onderzoekende houding die nodig is om ons hier verder in te verdiepen in de weg. In plaats daarvan hechten we waarde aan elke mening, laten ons leiden door naïeve filosofische ideeën over de werkelijkheid en hebben een misplaatst vertrouwen in de maakbaarheid van de wereld. We hebben de bereidheid om te leren ondergeschikt gemaakt aan de waarde van onze overtuigingen.

Onze sterk geïndividualiseerde maatschappij dwingt op allerlei vlakken strijd af. Het gevecht om de klant in de vrije markt, het gevecht om de aandacht op sociale media, het gevecht om de topposities binnen organisaties. Daar past nederigheid heel slecht bij. Maar laten we alsjeblieft beseffen dat al die gevechten niet altijd gezond zijn voor een mens. En dat ze ook niet vanzelfsprekend tot de best mogelijke uitkomsten voor ons allemaal leiden. De survival of the fittest kent meer slachtoffers dan overwinnaars. Een beetje meer nederigheid kan daarom geen kwaad. Door te geloven in God. Of in de wetenschap natuurlijk.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

En o ja, als je meer wilt weten over entropie en autopoiese en waarom dat ook voor jouw organisatie zo belangrijk is, dan kun je natuurlijk altijd mijn boek lezen: “Waarom gaan dingen nou nooit eens een beetje vanzelf? En waarom dat de verkeerde vraag is". Ik ben nu ook weer niet zo nederig dat ik denk dat ik je niets interessants te vertellen heb...

 
Copyright © 2019
Website laten maken door Modual | Open cookie voorkeuren